Finansal Terimler Sözlüğü
Kredi, bütçe ve yatırım dünyasında sık karşılaşılan ama açıklaması genelde karmaşık dille yapılan terimleri, herkesin anlayabileceği şekilde bir araya getirdik. Aradığınız terime hızlıca gitmek için aşağıdaki listeden seçebilirsiniz.
TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi)
TÜİK'in her ay açıkladığı, bir hanenin satın aldığı mal ve hizmet sepetinin fiyat değişimini ölçen endeks. Konut kira artışlarının yasal üst sınırı, TÜFE'nin 12 aylık ortalamasına göre belirlenir. Kira Artış Hesaplama aracımızla güncel oranı kontrol edebilirsiniz.
ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi)
Üreticilerin mal ve hizmetleri toptan satış aşamasında karşılaştığı fiyat değişimini ölçen endeks. TÜFE'den farklı olarak tüketiciye değil, üretim/toptan aşamasına odaklanır.
Enflasyon
Bir ekonomideki genel fiyat düzeyinin zamanla artması, dolayısıyla paranın satın alma gücünün azalmasıdır. Türkiye'de resmi enflasyon oranı TÜFE ile ölçülür. Enflasyona karşı bütçenizi korumanın yollarını okuyabilirsiniz.
Reel Faiz
Bir yatırımın ya da mevduatın, enflasyondan arındırılmış gerçek getirisidir. Nominal faiz enflasyonun altındaysa reel faiz negatiftir — yani paranız büyürken alım gücünüz aslında azalır.
Nominal Faiz
Enflasyon etkisi düşülmeden, olduğu gibi ilan edilen faiz oranıdır. Bankaların reklamlarda gösterdiği faiz oranları genellikle nominal orandır.
Efektif Yıllık Faiz Oranı
Bir kredinin, faizin bileşik etkisi de dahil olmak üzere yıllık gerçek maliyetini gösteren orandır. İki kredi karşılaştırılırken sadece aylık faize değil, efektif yıllık orana bakmak daha doğru bir karşılaştırma sağlar.
Kredi Notu (Findeks Notu)
Bir kişinin geçmiş kredi/kredi kartı ödeme davranışına göre hesaplanan, 1900 ile bankalar arası değişen bir puandır. Yüksek not, kredi başvurularında daha uygun koşullar elde etmeyi kolaylaştırır.
Teminat
Bir borcun geri ödenmemesi durumunda alacaklıya güvence sağlayan mal, hak ya da varlıktır (örneğin ipotekli bir konut ya da rehinli bir araç).
Kefil
Bir borçlunun borcunu ödeyememesi durumunda, borcu ödemeyi üstlenen üçüncü kişidir. Kefil olmak, kefil olunan kişi borcunu ödemezse kefilin kendi malvarlığıyla sorumlu tutulabileceği anlamına gelir.
Asgari Ücret
Devletin, bir işçiye ödenebilecek en düşük aylık ücret olarak belirlediği tutardır. Yılda bir (bazen iki) kez güncellenir ve gelir/damga vergisi istisnasının hesaplanmasında da referans alınır.
Net Maaş
Bir çalışanın, tüm yasal kesintiler (SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi, damga vergisi) düşüldükten sonra hesabına geçen tutardır. Net Maaş Hesaplama aracımızla kendi net maaşınızı hesaplayabilirsiniz.
Brüt Maaş
Herhangi bir kesinti yapılmadan önce, işveren ile çalışan arasında anlaşılan toplam aylık ücrettir. Bordroda görünen ilk rakam genellikle brüt tutardır.
SGK Primi
Sosyal Güvenlik Kurumu'na, çalışanın emeklilik, sağlık ve diğer sosyal güvence haklarını karşılamak üzere hem işçi hem işveren tarafından ödenen zorunlu kesintidir.
Kıdem Tazminatı
Belirli şartları sağlayan bir çalışanın iş sözleşmesi sona erdiğinde, çalıştığı her yıl için işveren tarafından ödenmesi gereken, yasayla belirlenmiş tazminattır.
İhbar Tazminatı
İş sözleşmesi feshedilirken, çalışılan süreye göre belirlenen bildirim süresine uyulmaması durumunda ödenmesi gereken tazminattır.
Ekstre
Bir kredi kartının belirli bir dönemdeki tüm işlemlerini, taksit paylarını ve son ödeme tarihini gösteren aylık dökümdür.
Asgari Ödeme Tutarı
Bir kredi kartı ekstresinde, gecikme faizine düşmemek için ödenmesi gereken en düşük tutardır. Sadece asgari tutarı ödemek, kalan bakiyeye yüksek faiz işlemesine yol açar.
Kredi Limiti
Bir kredi kartı ya da kredi hesabının, kullanılabilecek en yüksek borç tutarıdır. Banka tarafından gelir ve kredi geçmişine göre belirlenir.
Döviz Kuru
Bir ülke parasının, başka bir ülke parası cinsinden değeridir (örneğin 1 doların kaç Türk Lirası ettiği). Arz-talep, faiz oranları ve ekonomik beklentilere göre sürekli değişir.
Mevduat
Bir bankaya belirli bir süre için (vadeli) ya da istenildiğinde çekilebilecek şekilde (vadesiz) yatırılan para birikimidir. Vadeli mevduata genellikle faiz işletilir.
Repo
Bir menkul kıymetin belirli bir tarihte geri alınmak üzere satılmasıyla yapılan, kısa vadeli bir borçlanma/yatırım işlemidir.
Likidite
Bir varlığın, değerinden önemli bir kayıp yaşanmadan ne kadar hızlı nakde çevrilebildiğini ifade eder. Nakit en likit varlıktır; gayrimenkul gibi varlıklar daha az likittir.
Portföy
Bir kişi ya da kurumun sahip olduğu tüm yatırım araçlarının (hisse, döviz, altın, mevduat vb.) bütününe verilen isimdir.
Stopaj
Bir gelir elde edildiği anda, kaynağında kesilen vergidir. Örneğin mevduat faizinden elde edilen gelirin bir kısmı, hesaba yatmadan önce stopaj olarak kesilir.
Gösterge Faiz Oranı (Politika Faizi)
Merkez Bankası'nın bankalar arası kısa vadeli borçlanmalar için belirlediği referans faiz oranıdır. Bu oran, mevduat ve kredi faizlerinin genel seyrini doğrudan etkiler.
Damga Vergisi
Maaş bordrosu, sözleşme gibi belirli belgeler üzerinden alınan bir vergi türüdür. Ücretlerde, brüt tutar üzerinden binde 7,59 oranında hesaplanır.
Gelir Vergisi Dilimi
Türkiye'de gelir vergisi kademeli (artan oranlı) olarak hesaplanır — gelir arttıkça, aşılan her yeni dilim için daha yüksek bir oran uygulanır.
Vade Farkı
Bir ürünün peşin fiyatı ile taksitli/vadeli satış fiyatı arasındaki farktır. Bu fark, taksitli alışverişin gizli maliyeti olarak da düşünülebilir.
Öğrendiğiniz terimleri uygulamaya dökün
Bütçenizi, kredilerinizi ve yatırımlarınızı ücretsiz takip edin.
Ücretsiz Hesap Aç